Okoliczności powstania i geneza „Ogniem i mieczem”
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
„Niewiele utworów literatury światowej zrobiło tak zawrotną karierę jak Trylogia Sienkiewicza. Triumf tego „szeregu ksiąg” przełamał niewzruszone, zdawałoby się, bariery sztywnych norm estetycznych i zmusił krytyków do szukania nowych kryteriów oceny powieści historycznej. Ukazanie się pierwszej części cyklu, Ogniem i mieczem, wywołało wielką dyskusję, która obejmując dalsze części, przetrwała do chwili obecnej. Zwolennicy Trylogii wszystkim się zachwycali – przeciwnicy wszystko ganili. Wielu krytyków drażnił lub śmieszył cel napisania Trylogii „dla pokrzepienia serc”, a tymczasem w ostatnich latach wielki pisarz amerykański, William Faulkner, uznał to za najbardziej istotny cel pisarstwa.


Ostre wycieczki publicystyczne Jeża i Kaczkowskiego, Prusa i Świętochowskiego kwestionowały już w roku 1884 zarówno wartości artystyczne, jak i ideowe Ogniem i mieczem. Prus w późniejszych latach zmienił swój sąd ogólny o twórczości Sienkiewicza, ale w tym samym czasie zaatakowano go jeszcze gwałtowniej (Nałkowski i Brzozowski)(…)”
– takimi słowami, przybliżającymi okoliczności powstania i recepcję dzieła Sienkiewicza Tomasz Jodełka rozpoczął Wstęp do opracowania „Trylogii” z 1962 roku.

Henryk Sienkiewicz początkowo nie planował napisania wielkiej powieści historycznej. Zainspirowany siedemnastowiecznymi dziełami „Jerozolima wyzwolona” Tassa (w przekładzie Piotra Kochanowskiego), wspomnieniami o Żółkiewskim, Chodkiewiczu, Czarnieckim(„Stefan Czarniecki” Michała Czajkowskiego), Sobieskim, Janie Kazimierzu („Jan Kazimierz” Słowackiego) czy „Szkicami historycznymi” doskonałego historyka Ludwika Kubali z 1880 roku, po lekturze których pisał:
„Jest to po prostu epos tego rodzaju, że w dziejach rozmaitych obron na próżno szukalibyśmy z nim porównania? Kubala pod wpływem przedmiotu znajduje prawdziwe natchnienie i z historyka staje się malarzem… Zamiast czytać o oblężeniu, widzimy je jakby świadkowie naoczni”
, chciał sam stworzył dzieło historyczno-obyczajowe. Pragnął zawrzeć w nim doświadczenia zdobyte podczas własnych wędrówek po Ameryce Północnej w latach 1876-1878 „gdy poznawał ogromne stepy i lasy, i ludzi o pierwotnej tężyźnie, i naród „młody, orli i pełen sił wewnętrznych”, gdy pisał listy z podróży i szkice amerykańskie – i gdy różnica między żartobliwością listów najwcześniejszych a szerokim oddechem przestrzeni niezmierzonych , którą odczuć dają szkice późniejsze, świadczyła o dokonywającej się w nim przemianie wyraźnej. Może wtedy właśnie zaczęły się odzywać w wątłym, chorowitym młodym człowieku jakiejś instynkty rycerskich przodków; miał przecież w rodzie tradycje wojskowe; żołnierzami bywali dawni Sienkiewicze, a dziadek pisarza, podpułkownik, walczył w armii Napoleona” (Juliusz Kleiner, „»Ogniem i mieczem« Henryka Sienkiewicza”, [w:] „Trylogia Henryka Sienkiewicza. Studia. Szkice. Polemiki” oprac. T. Jodełka, Warszawa 1962).

strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 - 


  Dowiedz się więcej
1  Motyw miłości w „Ogniem i mieczem”
2  Motyw rycerza w „Ogniem i mieczem”
3  Charakterystyka Wołodyjowskiego



Komentarze
artykuł / utwór: Okoliczności powstania i geneza „Ogniem i mieczem”






    Tagi: